الشيخ محمد رضا المظفر ( مترجم وشارح : على محمدى )

30

أصول الفقه ( شرح اصول فقه ) ( فارسى )

توتون در ظاهر حرام است و مخالفتش عقاب دارد ؛ چه در واقع حلال باشد يا نه . ولى كسانى كه مىگويند حرمت واقعى است اوامر را ارشادى مىدانند و منظورشان اين است كه از ناحيهء امر چيزى افزوده نمىشود ، بلكه هرچه هست از ناحيهء خود فعل است كه اگر در واقع حرام بود انسان گرفتار عقاب واقع مىگردد و گرنه خير . و اما امرهاى احتياطى عقاب جداگانه‌اى ندارد و همانند اوامر اطبا به مريضان است . پس از بيان حقيقت اين افكار چهارگانه در بيان ادلّهء طرفين بحث از اصوليان و اخباريان وارد مىشويم . اصوليان و برائت طرفداران اين نظريه براى اثبات مطلوب خويش به دلايل متعددى تمسك نموده‌اند كه برخى از آن استدلال‌ها ناقص و يا غلط است . عمده دليل اين گروه عبارت است از ادلّهء چهارگانه : 1 . كتاب 2 . سنت 3 . اجماع 4 . حكم عقل دلايل قرآنى برائت اصوليان براى اثبات اصالة البراءة ، به آياتى چند از قرآن استدلال كرده‌اند : 1 . لا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْساً إِلَّا ما آتاها . 2 . لا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْساً إِلَّا وُسْعَها . 3 . وَ ما كُنَّا مُعَذِّبِينَ حَتَّى نَبْعَثَ رَسُولًا . 4 . وَ ما كانَ اللَّهُ لِيُضِلَّ قَوْماً بَعْدَ إِذْ هَداهُمْ حَتَّى يُبَيِّنَ لَهُمْ ما يَتَّقُونَ . 5 . لِيَهْلِكَ مَنْ هَلَكَ عَنْ بَيِّنَةٍ وَ يَحْيى مَنْ حَيَّ عَنْ بَيِّنَةٍ . 6 . قُلْ لا أَجِدُ فِي ما أُوحِيَ إِلَيَّ مُحَرَّماً عَلى طاعِمٍ يَطْعَمُهُ إِلَّا أَنْ يَكُونَ مَيْتَةً . . . . وَ ما لَكُمْ أَلَّا تَأْكُلُوا مِمَّا ذُكِرَ اسْمُ اللَّهِ عَلَيْهِ وَ قَدْ فَصَّلَ لَكُمْ ما حَرَّمَ عَلَيْكُمْ . در اينجا بخشى از آيات فوق را كه دلالت آنها بر مطلوب واضح‌تر است توضيح داده و كيفيت استدلال به آنها و اشكالات مسئله را تا حدودى مطرح مىكنيم . متن آيه اول چنين است : لِيُنْفِقْ ذُو سَعَةٍ مِنْ سَعَتِهِ وَ مَنْ قُدِرَ عَلَيْهِ رِزْقُهُ فَلْيُنْفِقْ مِمَّا